Wat zijn abliterated AI-modellen? Uitleg zonder jargon

Kort gezegd Een abliterated model is een open AI-model waarbij de ‘weigerknop’ is verwijderd. Om AI goed en veilig te gebruiken heb je zo’n model niet nodig.

Wat betekent abliterated bij AI-modellen?

Chatbots zoals ChatGPT, Gemini en Claude zijn getraind om gevaarlijke vragen te weigeren. Daarnaast bestaan er open modellen: AI-modellen die iedereen kan downloaden en zelf kan draaien.

In 2024 ontdekten onderzoekers dat het weigeren bij 13 geteste open chatmodellen grotendeels via één bepaald patroon in het ‘brein’ van het model loopt. Haal je dat eruit, dan weigert het model bijna niets meer en werkt het verder grotendeels hetzelfde. Die ingreep kreeg later de bijnaam abliteration.

Het verschil met een gewone ‘jailbreak’: daarbij probeer je een chatbot met slimme vragen om de tuin te leiden. Bij abliteration wordt het model zelf aangepast; onderzoekers noemen het daarom ook een ‘white-box jailbreak’. Dat kan alleen bij open modellen. ChatGPT of Claude kun je niet zomaar zo ombouwen, omdat de makers die modellen niet vrijgeven.

Waarom is abliteration nu zo’n trend?

Begin september schreef TechCrunch over een start-up die zulke modellen via de browser aanbiedt. In hun test schreef het model zonder morren code om wachtwoorden te stelen. Op Hugging Face, een grote site voor AI-modellen, staan er volgens TechCrunch duizenden.
Eind september publiceerde Anthropic, de maker van Claude, een test van het open model GLM-5.3. Na abliteration zakte het aandeel weigeringen op schadelijke vragen van meer dan 90% naar 2 tot 12%, afhankelijk van de test. Het model presteerde verder ongeveer even goed.
Op 23 oktober meldde Gizmodo dat dezelfde start-up een goedkopere versie lanceerde.
Op X steeg het aantal berichten met ‘abliterated’ of ‘abliteration’ volgens onze telling van zo’n 240 op 18 oktober naar bijna 1.900 op 23 oktober.

Zijn abliterated AI-modellen gevaarlijk voor jou?

Het grootste risico is misbruik door oplichters en hackers. Voor jou telt vooral dit:

Download geen ‘ongecensureerde AI’ van een onbekende bron. Beveiligingsonderzoekers toonden aan dat een aangepast model een verborgen achterdeur kan bevatten: geheime code die bijvoorbeeld je gegevens steelt of je computer overneemt. In 2024 vond JFrog al zo’n 100 kwaadaardige modellen op Hugging Face.
Minder weigeren betekent niet dat het model slimmer is. In het oorspronkelijke onderzoek scoorden zulke modellen telkens iets slechter op een test die meet of AI fabeltjes en misvattingen napraat.
Wat illegaal is, blijft illegaal. Ook als een AI meewerkt, blijven oplichting, hacken of iemands foto misbruiken strafbaar.
Wees extra kritisch bij verdachte berichten. Oplichters kunnen zulke modellen gebruiken om overtuigender nepberichten te schrijven. Twijfel je over een mail? In België stuur je hem door naar verdacht@safeonweb.be. In Nederland meld je hem bij de Fraudehelpdesk.

Weigert ChatGPT iets onschuldigs? Probeer deze vragen

Gewone chatbots weigeren soms ook onschuldige vragen. Daar hoef je geen model zonder rem voor te zoeken: meestal helpt het om eerlijk te zeggen waarom je iets vraagt. Weigert de chatbot dan nog steeds, dan is daar meestal een goede reden voor.

“Je weigerde net mijn vraag. Leg uit waarom en help me met een veilige versie ervan: [jouw vraag].”
“Ik wil mijn ouders beschermen tegen oplichting. Welke trucs gebruiken oplichters vandaag met AI en waaraan herken je een nepbericht?”
“Ik kreeg dit bericht: [plak de tekst]. Lijkt dit op oplichting? Geef de alarmsignalen en wat ik het best kan doen.”

Tip voor veilig gebruik Plak nooit wachtwoorden, codes of rekeningnummers in een chatbot. Haal die eerst uit de tekst.

Moet je zelf een ongecensureerd AI-model gebruiken?

Nee. Voor een brief, een recept of een reisplan volstaan de gratis AI-tools ruim. Zie je een app of advertentie die ‘AI zonder grenzen’ belooft? Wees dan voorzichtig en lees hoe je nep-ChatGPT-advertenties herkent.

Verder op weg met AI

Net begonnen met AI? Haal de gratis 2-dagen AI-starter: twee korte sessies van ongeveer 15 minuten. Of maak stap voor stap een account aan met onze ChatGPT-aanmeldgids.

Bronnen

Nagekeken op 24 oktober 2026. Functies en prijzen veranderen vaak: check altijd de officiële pagina. AI Op Zak is onafhankelijk en niet verbonden aan de genoemde bedrijven.